ธาตุแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ตามสมบัติทางกายภาพ
1. โลหะ (metal)
เป็นธาตุที่พบมากที่สุด ส่วนมากอยู่ในสถานะของแข็ง ยกเว้นปรอทที่มีสถานะเป็นของเหลว แรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาคสูงทำให้มีจุดเดือดและจุดหลอมเหลวที่สูง ผิวเป็นมันวาว สามารถนำมาตีเป็นแผ่นได้ นำไฟฟ้าและความร้อนได้ดี และสามารถทำปฎิกิริยากับกรดได้ฟองแก๊สไฮโดรเจนเสมอ
ปรอท
ทองแดง
อลูมิเนียม
ธาตุโลหะบางชนิด
2. อโลหะ (non-metal)
เป็นธาตุที่มีพื้นผิวไม่มันวาว นำไฟฟ้าและความร้อนได้ไม่ดี จุดเดือดและจุดหลอมเหลวต่ำ เปราะ ทุบแล้วแตก ไม่สามารถทำปฏิกิริยากับกรดเพื่อให้ฟองแก๊สไฮโดรเจนได้
คาร์บอน
กำมะถัน
ฟอสฟอรัส
ธาตุอโลหะบางชนิด
3. กึ่งโลหะ (metalloid)
เป็นธาตุที่มีสมบัติระหว่างโลหะและอโลหะดังนี้ นำไฟฟ้าได้ไม่ดี ณ อุณหภูมิห้อง แต่การนำไฟฟ้าจะเพิ่มขึ้นตามอุณหภูมิที่เพิ่มขึ้น มีจุดเดือดและจุดหลอมเหลวสูง มีความแข็งแต่เปราะ ได้แก่ โบรอน ซิลิคอน เจอร์มาเนียม อาร์เซนิก พลวง เทลลูเรียม และพอโลเนียม
โบรอน
ซิลิคอน
พลวง
ธาตุกึ่งโลหะบางชนิด
ตารางเปรียบเทียบสมบัติของธาตุ โลหะ อโลหะ กึ่งโลหะ
| สมบัติ | ธาตุโลหะ | ธาตุอโลหะ | ธาตุกึ่งโลหะ |
|---|---|---|---|
| สถานะ | ของแข็ง (ยกเว้นปรอท) | มีทั้ง 3 สถานะ | ของแข็ง |
| จุดเดือด/จุดหลอมเหลว | สูง | ต่ำ (ยกเว้นคาร์บอน) | ค่อนข้างสูงถึงสูง |
| การนำไฟฟ้า/ความร้อน | ดี (ลดลงเมื่อร้อน) | ไม่นำ (ยกเว้นแกรไฟต์) | นำไฟฟ้าได้บ้าง |
| ความเหนียว | แข็ง เหนียว ตีแผ่ได้ | ส่วนมากเปราะ | เปราะ |
| ลักษณะผิว | มันวาว | ผิวด้าน (ยกเว้นเพชร ฯลฯ) | บางชนิดมันวาว/ผิวด้าน |
| เสียงเมื่อเคาะ | กังวาน | ไม่กังวาน | ไม่กังวาน |
| ความหนาแน่น | มาก | น้อย | ค่อนข้างมาก |
ประโยชน์ของธาตุในชีวิตประจำวัน
ประโยชน์ของธาตุโลหะ
ประโยชน์ของธาตุกึ่งโลหะ
ประโยชน์ของธาตุอโลหะ
ธาตุกัมมันตรังสี
มีธาตุโลหะ อโลหะ หรือกึ่งโลหะบางชนิดสามารถแผ่รังสีได้ เรียกว่า ธาตุกัมมันตรังสี (radioactive element) เช่น เรดอน ยูเรเนียม พอโลเนียม การแผ่รังสีออกมาอย่างต่อเนื่องเรียกว่า กัมมันตภาพรังสี (radioactivity)
ประโยชน์ของธาตุกัมมันตรังสี
นำมาใช้ประโยชน์หลายด้าน เช่น การแพทย์ ถนอมอาหาร การเกษตร อุตสาหกรรม ธรณีวิทยา
| ธาตุกัมมันตรังสี | สัญลักษณ์ | ประโยชน์ |
|---|---|---|
| โซเดียม | Na-24 | ตรวจระบบการไหลเวียนของเลือด |
| ไอโอดีน | I-131 | ตรวจความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ |
| เรเดียม | Ra-226 | ใช้ฆ่าเชื้ออุปกรณ์ทางการแพทย์และรักษาโรคมะเร็ง |
| โคบอลต์ | Co-60 | ใช้ในการถนอมอาหารและรักษาโรคมะเร็ง |
| ปรอท | Hg-203 | ตรวจสอบความผิดปกติของไตและสมอง |
| ทองคำ | Au-198 | ตรวจสอบความผิดปกติของตับและไขกระดูก |
| ยูเรเนียม | U-235 | เป็นเชื้อเพลิงในโรงงานไฟฟ้านิวเคลียร์ |
| ฟอสฟอรัส | P-32 | ใช้รักษามะเร็งเม็ดเลือดขาว |
| คาร์บอน | C-14 | หาอายุของซากดึกดำบรรพ์และวัตถุโบราณ |
| เหล็ก | Fe-59 | ใช้วัดอัตราการสร้างและอายุของเม็ดเลือดแดง |
โทษของธาตุกัมมันตรังสี
ส่งผลให้ร่างกายมีอาการแตกต่างตามความเข้มข้นของรังสีที่ได้รับ เช่น ผิวหนังถูกทำลาย คลื่นไส้ ผมร่วง หากได้รับปริมาณมากเม็ดเลือดขาวจะถูกทำลายและถึงชีวิตได้ โดยทั่วไปบริเวณที่มีรังสีจะมีสัญลักษณ์เตือนไว้
สัญลักษณ์เตือนรังสี
โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ระเบิดที่เชอร์โนบิล พ.ศ. 2529